AI-content herkennen: 7 tips van Henk van Ess

“Ceci n’est pas une pipe.” De beroemde uitspraak van Magritte is relevanter dan ooit. De digitale wereld is altijd al een versimpelde weergave van de werkelijkheid geweest, maar de grens tussen gefotoshopte reclames en gevaarlijk nepnieuws wordt steeds dunner. Zeker nu kwaadwillenden zich laten inspireren door propagandatechnieken en AI inzetten om het publiek te bespelen.

In de recente #BNR podcast met OSINT-expert Henk van Ess leer je hoe AI zichzelf verraadt, maar ook hoe het gebruikt wordt om AI te ontmaskeren. Want onthoud altijd: Facts tell, stories sell.

In de podcast passeren 7 essentiële tips de revue, gebaseerd op de Reporter’s Guide to Detecting AI-Generated Content. Hoewel geavanceerde tools helpen, blijkt gezond verstand vaak nog het belangrijkste wapen. Hieronder vind je de 7 categorieën om nep van echt te onderscheiden.

Bron: https://gijn.org/resource/guide-detecting-ai-generated-content/

1. Anatomische missers en onnatuurlijke perfectie

Vroeger was het simpel: we keken naar handen met zes vingers. Maar moderne AI-modellen zoals Midjourney V6 maken die beginnersfouten steeds minder. Waar je nu op moet letten is het tegenovergestelde: extreme perfectie.

Zie je een “magazine-kwaliteit” esthetiek in een context waar dat onmogelijk is? Denk aan perfect gestyled haar in een oorlogsgebied of een brandschone huid tijdens een natuurramp. Dat is een enorme red flag. Ook een huid die te glad is (geen poriën) of kledingtexturen die te vlak ogen, verraden vaak dat een beeld gegenereerd is.

AI begrijpt visuele patronen, maar snapt de 3D-wereld niet. Het model kent de natuurwetten niet. Kijk daarom kritisch naar schaduwen en reflecties. En kijk vooral naar het verdwijnpunt van gebouwen, wegen e.d.

In een foto met één lichtbron (zoals de zon) moeten alle schaduwen dezelfde kant op wijzen; AI laat ze vaak verschillende kanten op vallen. Controleer ook de volgende punten:

• Kloppen de perspectieflijnen (verdwijnpunten) van gebouwen?

• Zijn de schaduwen logisch en consistent in dezelfde richting?

• Zijn reflecties in water of spiegels logisch, of vertonen ze fysiek onmogelijke hoeken?

Zie de volledige checklist top https://gijn.org/resource/guide-detecting-ai-generated-content/

Nu worden de technieken voor AI detectie geavanceerder

AI laat onzichtbare wiskundige sporen achter. Waar echte camera’s een natuurlijke, willekeurige ruis (noise) hebben, creëert AI vaak patronen die te uniform of repetitief zijn.

Voor het blote oog is dit lastig te zien, maar tools zoals TrueMedia.org of Forensically kunnen helpen. Deze tools detecteren de ‘onnatuurlijke’ ruis en compressiefouten die wijzen op syntactische manipulatie.

Bij audio-deepfakes (voice cloning) zit de fout vaak in het menselijke ritme. AI kan de klank van een stem perfect nabootsen, maar worstelt met de “menselijkheid”.

Let op de volgende signalen:

• Een onnatuurlijk, monotoon tempo.

• Het ontbreken van ademhalingen of kleine haperingen die normaal zijn in spraak.

• Een “robotachtige” intonatie aan het einde van zinnen.

• Het ontbreken van logische achtergrondgeluiden (of juist geluiden die abrupt stoppen).

Gebruik bijvoorbeeld de Chrome extensie Hiya om stemmen te controleren.

AI genereert beelden zonder begrip van tijd, plaats of logica. Een video die claimt een recente raketaanval te tonen, kan door de mand vallen door simpele seizoensgebonden fouten. Staan de bomen in bloei terwijl het winter zou moeten zijn?

Check ook op anachronismen: zie je voertuigen, technologie of kledingstijlen die historisch niet passen in de geclaimde tijdsperiode? Als de context rammelt, is het beeld vaak nep.

In gegenereerde menigten of groepen worstelt AI met sociale dynamiek. Kijk goed naar de mensen op de achtergrond.

• Lijken ze verdacht veel op elkaar (kleding, leeftijd, gezichtsuitdrukking)?

• Kijken ze allemaal exact dezelfde kant op?

Echte mensen hebben unieke, rommelige interacties. AI-menigten ogen vaak kunstmatig uniform, alsof ze gekloond zijn. Check het AI gehalte van een menigte met deze 6 stappen. 

Misschien wel de krachtigste tool in je arsenaal: je onderbuikgevoel. Ons brein is miljoenen jaren geëvolueerd om patronen te herkennen.

Als een beeld een “Uncanny Valley”-gevoel oproept of “te filmisch” lijkt voor een amateurvideo, is je argwaan vaak terecht. Zoals de gids stelt: vertrouw op dat oeroude detectiesysteem wanneer de technische kwaliteit te goed lijkt voor de bron of de situatie.

Als iets te mooi is om waar te zijn, dan is het het meestal ook.

Kunnen we onze eigen ogen nog wel vertrouwen? Nu AI media de digitale wereld overspoelen, wordt het steeds lastiger om een echte foto van een AI-creatie te onderscheiden. Henk van Ess heeft hiervoor Image Whisperer ontwikkeld waar bovenstaande controlestappen worden gedaan door AI. Klik op het screenshot om dit uit te proberen.

De technologie ontwikkelt zich razendsnel. De “kat-en-muis”-strijd tussen makers van deepfakes en de detectoren zal doorgaan. Gebruik deze 7 tips om kritisch te blijven kijken, want uiteindelijk is er geen perfecte software-oplossing die menselijk inzicht volledig kan vervangen.

Één bron is geen bron, dus laat je niet verrassen!

Wil je ook wijzer werken met AI?

Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Wil je jouw team of organisatie echt wijzer te laten werken, breng dan AI strategisch in de praktijk, of zet AI praktisch in, op een strategische manier.

Van Prompting om AI de baas te worden tot Productiever werken met Copilot: Waisheid leert je hoe je bovenstaande theorie omzet in de dagelijkse praktijk. Investeer in vaardigheden, niet alleen in AI tools.